گفتار درمانی در توانبخشی سیما
در گفتار درمانی به ارزیابی و درمان مشکلات تکلم، مشکلات صدا و مشکل بلع پرداخته میشود.
گفتار درمانی محدوده سنی ندارد و مراجعین از نوزادی تا کهنسالی میتوانند از خدمات گفتار درمانی بهرهمند شوند.
گفتار درمانی توسط چه کسی انجام میشود؟
در واقع گفتار درمانی، یکی ازرشتههای علوم توانبخشی است. گفتار درمانی توسط گفتار درمانگر یا همان آسیب شناس گفتار و زبان صورت میگیرد.
- درمان مشکلات یادگیری
- درمان لکنت زبان
- درمان اختلالات صدا
- درمان مشکلات تلفظی
گفتار درمانی در کودکان به درمان چه اختلالاتی میپردازد؟
گفتار درمانگر کودکانی که در تغذیه ،حرف زدن، برقراری ارتباط دچار مشکل هستند را شناسایی و درمان میکند.
مشکلات زیر در کودکان توسط گفتار درمانگر درمان میشوند:
1- مشکلات شیر خوردن در نوزادان
2- مشکلات تغذیهای در کودکان (نظیر بد غذایی ،اق زدن ، عدم تحمل برخی از مواد غذایی)
3- تاخیر در گفتار (کودکانی که نسبت به همسالان خود کلمات و جملات کمتری دارند.)
4- لکنت زبان( تکرار یا گیر کلمات هنگام حرف زدن)
5- مشکلات تلفظی ( بچه گانه حرف زدن)
6- مشکلات گفتاردر شکاف کام
7- مشکلات ارتباطی و زبان آموزی در اوتیسم
8- مشکلات گفتار در کمشنوایی، کمتوانی ذهنی
گفتاردرمانی بزرگسالان به درمان چه اختلالاتی میپردازد؟
هرگونه مشکل صدا، مشکل تکلم ،مشکل تغذیه ،مشکل ارتباطی در بزرگسالان در هر محدوده سنی توسط گفتار درمانی قابل درمان است.
1- اختلال تکلم بعد از سکته مغزی ،ضربه مغزی
2- مشکلات گفتار در بیماریهای نورولوژیکی( مثل ام اس، ای ال اس ، پارکینسون)
3- لکنت زبان در بزرگسالان
4- اختلال بلع (ناتوانی در قورت دادن مواد غذایی یا مایعات)
مشکلات صدا (نظیر گرفتگی صدا، خشونت صدا ،ندول ،پولیپ تارهای صوتی)
کاربرد گفتاردرمانی در کودکان
مشکل مکیدن شیر در نوزادان نارس:
نوزاد تازه متولد شده که مشکل مکیدن شیر را دارد توسط گفتار درمانی در بیمارستان از طریق ماساژها و تحریکات دهانی به تغذیه دهانی دست مییابد.
مشکل تغذیه و بدغذایی در کودکان:
کودکانی که بیش حسی داخل دهان دارند و نمیتوانند مواد جویدنی را داخل دهان نگه دارند و دائماً موقع غذا خوردن اق میزنند، نیاز به تمرینات گفتار درمانی و تعدیل حس داخل دهان دارند.
تاخیرگفتار در کودکان:
گاهی برخی از کودکان نسبت به همسالان خود دیرتر حرف میزنند یا جملهبندیهای طولانی و پیچیده ندارند. این کودکان نیاز به گفتار درمانی دارند تا مهارتهای زبانی متناسب با سن خود را کسب کنند . گفتار درمانی به این کودکان کمک میکند تا به شکل کلامی خواستههای خود را بیان کنند و از ایما و اشاره و رفتارهای پرخاشگرانه برای بیان اهداف خود استفاده نکنند.
اختلال تلفظی در کودکان:
کودکانی که وضوح گفتار پایینی دارند و سایر افراد متوجه صحبتهایشان نمیشوند، نیاز به گفتاردرمانی دارند تا تلفظ صحیح حروف را بیاموزند و توسط تمرینات گفتاردرمانی به وضوح گفتار مناسب دست یابند.
لکنت زبان در کودکان:
کودکانی که هنگام صحبت، دچار تکرار یا قفل میشوند، به لکنت زبان مبتلا هستند. گفتار درمانی به این کودکان کمک میکند که به راحتی واژهها را ادا کنند و در تعاملات روزمره دچار مشکل نشوند.
کودکان دارای اوتیسم:
گفتار درمانی برای کودکان دارای اوتیسم کاربرد دارد. کودکان اوتیستیک در تعاملات اجتماعی ، رفتارهای کلامی و یادگیری زبان دچار مشکل جدی هستند. در صورتی که گفتاردرمانی کودکان اوتستیک به موقع شروع نشود، آنها در آینده در برقراری تعاملات اجتماعی دچار مشکل خواهند شد.
کودکان دارای سندروم داون و سایر نقایص ژنتیکی:
این کودکان در یادگیری طبیعی گفتار و زبان دچار مشکل هستند. آنها اولین کلمات بیانی خود را با تاخیر شروع میکنند و در جملهبندی و داستان گویی به خوبی عمل نمیکنند. گفتار درمانی این کودکان شامل زبان آموزی و آموزش تعاملات اجتماعی است.
کودکان دارای شکاف کام:
نوزادانی که با شکاف کام به دنیا میآیند، در مکیدن شیر دچار مشکل هستند. همچنین در بیان برخی حروف مشکل دارند. شروع زود هنگام گفتار درمانی در این کودکان به حل مشکلات تغذیهای و مشکلات تلفظی آنها کمک میکند.
کودکان کم شنوا:
کودکانی که با مشکلات شنوایی متولد میشوند، نمیتوانند مانند همسالان طبیعی خود صحبت کنند. شروع جلسات گفتار درمانی پس از دریافت وسیله کمک شنیداری نظیر سمعک یا کاشت حلزون در مهارتهای گفتار و زبان این کودکان بسیار مهم است.
سؤالات متداول
سؤالات پرتکرار کاربران
هر جلسه گفتار درمانی معمولا بین ۳۰ دقیقه تا ۴۵ دقیقه است.
در جلسه اول گفتار درمانگر ارزیابی اختلال میپردازد. پس از انجام تستهای لازم و مشاوره از جلسات بعدی درمان مشکل آغاز خواهد شد. بنابراین نوع تمرینات گفتار درمانی کاملا وابسته به نوع مشکل مراجع است.
اوتیسم اختلالی است که سطوح مختلفی دارد و کودکان دارای این اختلال توانمندی و نقاط ضعف متفاوتی دارند. بنابراین پلن درمانی این کودکان کاملا منحصر به فرد است و از طریق تستهای تشخیصی تعیین میشود.
گاهی لازم است والدین در اتاق درمان حضور داشته باشند و گاهی لازم است بیرون از اتاق درمان باشند . تشخیص این امر به عهده گفتاردرمانگر است.
مهمترین امر، تشخیص علت زمینهای مشکل تغذیه در کودک است. گاهی ممکن است علت مشکل تغذیهای مشکلات حس داخل دهان ،مشکلات گوارشی یا مشکلات حرکتی دهانی باشد. که درمان هر یک متفاوت میباشد.
گفتار درمانگر با انجام تمرینات مربوط به مکیدن و هماهنگی بلع و تنفس به حل مشکلات شیر خوردن نوزادان میپردازد.
تعداد جلسات گفتار درمانی کاملا وابسته به نوع مشکل، شدت مشکل ،همکاری مراجع و خانواده وی است.
زمانی که یک مشکل تشخیص داده شد ،هرچه سریعتر جلسات گفتار درمانی آغاز شود، نتایج بهتری به دنبال خواهد داشت.
گفتار درمانگر با آموزش تکنیکها وروشهای گفتاری به مراجع کمک میکند تا گفتار روان را تجربه کند.
گفتار درمانگر با آموزش بهداشت صوتی به مراجع و همچنین روشهای دستی و ماساژ عضلات حنجره به رفع مشکلات صدا میپردازد.
مشکلات تکلم بعد از سکته مغزی به محل آسیب مغز مرتبط است .گفتار درمانگر با تشخیص نوع ضایعه، تمرینات مناسب برای مراجع را تعیین میکند.
گاهی ممکن است جلسات کاردرمانی روانشناسی و یا دارودرمانی نیز برای بیمار مفید باشد.
